enflasyonemeklilikiyi partiötvdövizakpchpmhp
DOLAR
16,8853
EURO
17,8334
ALTIN
992,10
BIST
2.554,08
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Az Bulutlu
25°C
İstanbul
25°C
Az Bulutlu
Pazartesi Az Bulutlu
25°C
Salı Az Bulutlu
26°C
Çarşamba Az Bulutlu
27°C
Perşembe Az Bulutlu
27°C

İktisattaki tedbirler silsilesi ne kadar tesirli olur?

Türkiye ekonomisi bir müddettir içinde bulunduğu darboğazdan çıkmak için yeni yollar arayışında. Son olarak Aralık ayında yaşanan kur krizi …

11.06.2022 02:00
0
A+
A-

Türkiye ekonomisi bir müddettir içinde bulunduğu darboğazdan çıkmak için yeni yollar arayışında. Son olarak Aralık ayında yaşanan kur krizi sonrasında devreye alınan Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasının üzerinden şimdi 6 ay geçmesine karşın dolar, Türk Lirası karşısında yeniden 17 düzeyinin üzerine çıktı.

Uzun müddettir yükseliş gösteren enflasyon da göz önünde bulundurulduğunda ekonomi idaresinden son vakitlerde kimi tedbirler gelmesi bekleniyordu. Beklenen açıklama 9 Haziran Perşembe gecesi geldi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı enflasyon ve döviz alanlarında çeşitli başlıkları içeren yeni adımların gece boyunca geleceğini duyurdu. Açıklamanın akabinde piyasalarda heyecan yükselirken dolar, Türk Lirası karşısında yüzde 2’den fazla değer kaybetti. Lakin birkaç saat sonra Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan Gelire Endeksli Senet (GES) uygulaması beklentiyi karşılamadı ve dolar yeniden 17 lira düzeyini üzerine çıktı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıklamasının akabinde Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından da farklı yeni adımların duyurusu yapıldı.

‘Gelire endeksli devlet iç borçlanma senedi’ nedir?

Peki bu adımların ayrıntılarında neler var?

İlk olarak Türk Lirası’na olan talebin arttırılması amaçladığı ile açıklanan yeni uygulamaya yani Gelire Endeksli Senet (GES) ihracına bakalım. Hazine ve Maliye Bakanlığı, 15-22 Haziran tarihleri arasında GES ihracına ilişkin talep toplanacağını bildirdi. Gelire Endeksli Senetlerin Hazine tarafından belirlenen dönemsel getiri oranı yüzde 5,32, yıllık bileşik getiri oranı ise yüzde 23,04 olarak açıklandı. Bu çerçevede, söylediği söz edilen senetlerin getirilerine ilişkin ödemelerin hesaplanmasında Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) ve Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü (KEGM) tarafından bütçeye aktarılan üç aylık hasılat hisseleri toplamı esas alınacak.

Yapılan açıklamada “GES’lerin kupon ödemelerinde esas alınacak beklenen hasılat hissesi fiyatı olarak, 2022 Yılı Bütçe Kanunu’nda açıklanan 2022 yılı için toplam 874.144.000 TL (DHMİ’den sağlanan gelir kestirimi 565.993.000 TL ve KEGM’den sağlanan gelir varsayımı 308.151.000 TL) olan gelir varsayımı meblağı baz alınacaktır” denildi.

Türkiye, aynı uygulamaları geçmişte de yapmıştı. Gelire Endeksli Senet uygulaması bu manada bir ilk olma özelliği taşımıyor.

 BDDK’dan tüketici kredileri ve kredi kartlarında yeni düzenleme

“Getiri oranı talebin zayıf kalmasına neden olacak”

DW Türkçe’ye değerlendirmelerde bulunan Piri Reis Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu’na göre açıklanan tedbirlerin tamamına bakıldığında kısıtlı bir tesir söylediği söz edilen olabilir.

Aslanoğlu, sunulan getiri oranının negatif faiz ortamı ve 12 aylık enflasyon beklentileri düşünüldüğünde epeyce düşük kaldığını söylüyor. Aslanoğlu’na göre bu oran uygulamaya olan talebin zayıf kalmasına neden olacak. Buna göre önemli bir tesir için 12 aylık enflasyon beklentileri de göz önünde bulundurularak buna yaklaşan bir oranın belirlenmesi gerekiyordu.

“Gelire Endeksli Senet bir ara formül”

Şimdiye kadar piyasada enflasyona endeksli tahviller ve bonoların konuşulduğunu ifade eden Aslanoğlu, “Bunların sistemde yaratabileceği negatif tesirler yeniden değerlendirildiğinde sanırım vazgeçildi. Sonuçta Türkiye’de çok önemli bir negatif faiz var ve tasarruf sahipleri de bunu aşmanın yollarını arıyor. Kimi konuta kimi borsaya kimi de dövize yahut riskli varlıklara yöneliyor. Bilhassa son devirde dövize olan talepte önemli artış var. Bir yandan da cari açık kura baskı yapıyor. Özetle Gelire Endeksli Senet (GES) dövize yönelimi yavaşlatmayı amaçlayan bir ara formül olarak düşünülmüş görünüyor” diyor.

SPK’dan yurt dışı fonları için indirim kararı

GES dolarizasyonu düşürür mü?

KKM mevduat uygulaması dövize endeksli olduğu için ekonomistler toplam mevduatların içerisinde KKM de dahil olmak üzere yabancı para cinsinden varlıkların hissesinin yüzde 70’in üzerine çıktığını belirtiyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı açıklamasında GES’in vatandaşların Türk Lirası varlıklarına yönlenmesi için alternatif bir araç olarak planlandığı vurgulanıyor. Bu noktada Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu Türkiye’de tasarruf sahiplerinin davranışlarına bakıldığında uzun vadeli düşünmediklerini ifade ederek “KKM’deki tasarrufların bir kısmının buraya kayması ve mevduattaki tasarrufların bir kısmının buraya kayması söylediği söz edilen olabilir.Türkiye’nin hem yeni tasarrufa ihtiyacı var hem de döviz talebini azaltmaya. Burada asıl döviz talebi ithalattan kaynaklanıyor. Uygulama döviz talebinin önüne geçecek bir öge pek görünmüyor. Yalnızca bir süre daha mevcut tasarrufların yer değiştirmesi dövize olan talebi bir miktar bastırarak kurdaki baskıyı alabilecek nitelikte görünüyor” değerlendirmesinde bulundu.

KKM aynıi zaman kazandırır

Aslanoğlu, döviz talebinin güçlü kaynağı olarak ihracatçıları işaret ediyor. İhracat yapmak için temin edilen hammaddelerin dövizle alındığını ve aynı vakitte ihracat gelirlerinin yaklaşık yüzde 40’nın TCMB tarafından talep edildiğini hatırlatan Aslanoğlu, bu yüzden döviz talebinin daima canlı kaldığını anlatıyor. Aslanoğlu, GES uygulamasının KKM benzeri yalnızca zaman kazandırıcı tesiri olabileceğini söylüyor.

Ekonomistlerden Hazine ve Maliye Bakanlığı tepkisi: Bu yaptığınız ayıp; piyasayla ilgili bilgiler piyasalar açıkken açıklanır

BDDK ve TCMB’den kredi sınırlandırmaları

Önceki gecenin bir diğer çok önemli bahis başlığı ise BDDK tarafından tüketici kredilerine getirilen yeni kısıtlamalar oldu. BDDK, artık 100 bin liranın üzerindeki kişisel krediler için taksit üst hududunun 12 ay olduğunu, 50 bin liradan 100 bin liraya kadar olan krediler için ödeme müddetinin ise 24 ayla sonlandırdığını açıkladı.

Aynı şekilde bu kısıtlamalar kredi kartı harcamalarına da sıçradı. Buna göre, limiti 25 bin lira ve altı olan kredi kartlarında aylık taban ödeme fiyatı yüzde 20, daha yüksek limitli kartlar için ise yüzde 40 olarak belli oldu.

TCMB de ticari kredilere ilişkin duyurusunu paylaştı. TCMB, ticari kredilerde yüzde 10 olarak uygulanan zarurî karşılık oranının yüzde 20’ye çıkarıldığını duyurdu.

Yük tekrar Hazine’ye

Kredilere getirilen sonlandırmaların ise örtülü bir faiz artışını gösterdiğine değinen Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, sözlerine şöyle devam ediyor: “Para siyaseti olarak direkt faizi kullanmama eğilimi var uzun müddettir. Tam bilakis düşüş amaçlanıyor. Bir taraftan da gerçek döviz talebini kesmek için ismine faiz demesek de faize çok bir araç sunulmaya çalışılıyor. Tabi bu yük de Hazine’ye kalmış oluyor. Kamu kendi elde ettiği geliri bir şekilde tasarruf sahibine aktaracak KKM’de olduğu gibi.”

Talep bastırılmak isteniyor

Son devirde enflasyon ve cari açık probleminin ekonomi üzerindeki baskısını önemli derecede arttırdığını ifade eden Aslanoğlu, “Bu talebi bastırarak enflasyonu bir miktar bastırmak hedefleniyor. Bir de tekrar ithalatı bu manada azaltarak hem enflasyonu hem de cari açığı azaltmaya yönelik adımlar diyebiliriz. Evet kısmen tesirli adımlar olabilir. Fakat kredi talebi yüksek de olsa alım gücünün düştüğü bir ortamda insanlar gereksinimlerini karşılamaya yönelik davranış gösteriyor. Diğer talepleri yaratanlar da zati daha yüksek gelir grupları. O talebi bastıracak bir adım olmayabilir. Mevcut ortamda bu talebi azaltacak bir durum gözükmüyor” diye konuştu.

Aslanoğlu, Türkiye’nin asıl gereksiniminin enflasyonun düşmesi olduğunu vurgularken atılan adımların enflasyonun sonuçlarına yönelik olduğunu anlatıyor. Aslanoğlu’na göre atılan adımlar bu yüzden kısa müddetli ve zayıf tesiri olan adımlar olarak görülebilir.

Yurt dışından kaynak getirmeye teşvik

GES ve kredi sonlandırmalarının dışında evvelki gece açıklanan diğer adımlar ise şöyle oldu:

 -Borsa İstanbul bünyesinde Emtia Borsası kuruldu. Emtia yatırımı için yurt dışına gitmek zorunda kalan yatırımcılara süreçlerini yurt içinde yapabilme imkânı getirildi. Altın sertifikası ihracı için de çalışmalara başlandığı duyuruldu.

 -Yurt dışı borsalarda halka arz için başvuran şirketlerin SPK’ya ihraç fiyatı ödemeyeceği açıklandı. Ayrıyeten yurt içinde halka arz olacak şirketler ise yabancı yatırımcıdan kaynak getirirse, Sermaye Piyasasın Heyeti’ne ödenen kayıt fiyatında yüzde 90’a kadar indirim alacak.

 -Bankalar, döviz hesabına karşılık ek olarak Türk lirası cinsinden uzun vadeli sabit faizli menkul değer tesis edecekler.

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.