enflasyonemeklilikiyi partiötvdövizakpchpmhp
DOLAR
16,5615
EURO
17,5383
ALTIN
971,62
BIST
2.544,69
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Hafif Yağmurlu
25°C
İstanbul
25°C
Hafif Yağmurlu
Salı Parçalı Bulutlu
25°C
Çarşamba Az Bulutlu
26°C
Perşembe Az Bulutlu
27°C
Cuma Parçalı Bulutlu
27°C

Erdoğan’ın ‘sürtük’ söylediği söz için hukukçular ne diyor, dava açılabilir mi?

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, Çarşamba günü partisinin grup toplantısında Gezi Parkı protestolarına katılanlar için …

03.06.2022 22:40
0
A+
A-

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, Çarşamba günü partisinin grup toplantısında Gezi Parkı protestolarına katılanlar için “çürük ve sürtük” tabirlerini kullandı. Çok sayıda kişi ile siyasi parti ve sivil toplum örgütü temsilcileri Erdoğan hakkında suç duyurusunda bulundu.

Türk Lisan Kurumu sözlüğü “sürtük” sözünü “Vaktini çok gezerek geçiren, evinde oturmayan kadın”, “aynı anda birden fazla bireyle gönül eğlendiren kadın” yahut “hayat kadını” sözleriyle tanımlıyor. Lisan Derneği Sözlüğü’ne göre de bu söz bir küfür.

Pekala “sürtük” gibi sözler suç ögesi teşkil ediyor mu? Ya da vatandaşları için bu tip tabirler kullanan bir cumhurbaşkanının yargılanması ne kadar mümkün ?

‘Sürtük’ demek suç mudur?

BBC Türkçe‘ye konuşan hukukçulardan emekli ceza hakimi ve Yargıçlar Sendikası’nın eski Yönetim Kurulu Üyesi İbrahim Fikri Talman’a göre birine “sürtük” demek suç.

Bu hususlarda benzeyençok fazla yargılama yaptığını söyleyen Talman, “Bu sözün de suç ifadesi olarak kabul edilmesi gerekiyor” diyor.

Pekala bir şahsa hakaret etmekle bir topluluğa hakaret etmek arasında nasıl bir fark var? Örneğin bir gazeteciye “sürtük” demekle, “Bütün gazeteciler ‘sürtüktür’ demek” yargılama açısından fark yaratır mı?

Talman, bu soruya şöyle karşılık veriyor:

“Belli bir kişi kast edilmiyor, evet. Fakat kendisini mağdur hisseden ya da tepki göstermeyi hak gören her kişi şikayet edebilir ve bu da yargılama konusu yapılabilir.

“Dün Cumhurbaşkanı belli bir bayanı yahut şahısları kastederek söylemedi. Gezi olaylarına katılan bayanları kastetti. Kendini mağdur hisseden çok kişi vardır. Bunu görüyorum da. Haklı olarak da şikayette bulunulabilir.”

Yaşar Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden Prof. Dr. Mustafa Ruhan Erdem ise muhatabın iyi belirlenmesi gerektiğini söylüyor.

Hakaret hatalarında muhatap kişi etrafının ne kadar genişse hakaretin de o ölçüde belgisiz olacağını belirten Prof. Dr. Erdem, “Ama kitle ne kadar dar tutulursa, telaffuzun hakaret suçunu oluşturduğunu söyleyebiliriz,” diyor ve şöyle devam ediyor:

“Ama anladığım kadarıyla Gezi Parkı aksiyonlarına katılan bireyleri hedef alarak söylenmiş sözler. Bu sözlerle ne kadar geniş bir kitle hedef alındı, o mahkemelerin değerlendireceği bir bahis.”

‘Cumhurbaşkanı hakkında suç duyurusunda bulunulabilir yahut tazminat davası açılabilir’

Talman’a göre söylediği söz edilen sözün Cumhurbaşkanı tarafından dile getirilen bir ifade olması da bir şeyi değiştirmiyor ve tekrar suç teşkil ediyor.

Talman, “söz konusu hakareti nedeniyle örneğin bayanların Cumhurbaşkanı’na tazminat davası da açabileceğini” söylüyor.

Bunun önünde yasal bir mahzur olmadığını vurgulayan Talman, “Ancak bu mevzu anayasa hukukçuları arasında da, ceza hukukçuları arasında da tartışmalıdır. Ben bir ceza hukukçusuyum ve böylesi bir davanın açılması gerektiğini savunuyorum,” diyor.

Anayasa’da Cumhurbaşkanı’nın yargılanması konusunda bir suç ayrımı yapılmadığını dile getiren Talman, “Kasıtlı yahut taksirli suçlar şeklinde bir ayrım yoktur,” diyor.

Talman, örneğin Cumhurbaşkanı’nın direksiyonda olduğu ve karışabileceği muhtemel bir trafik kazası nedeniyle de yargılanabileceğini söylüyor.

Fakat Talman, Anayasa’nın bunu sıkı bir biçime bağladığını ifade ederek, “Bunun için oldukça bir prosedür gerekiyor. Bu yüzden böylesi ceza davalarının açılabileceğini sanmıyorum. Fakat isteyenlerin, bilhassa bayanların, bu berbat ifade nedeniyle başvurup şikayetçi olmaları mümkün,” şeklinde konuşuyor:

“Suç duyurusunda bulunmaktansa tazminat davası açmak daha sağlıklı. İsteyen her birey tazminat davası açabilir.”

Cumhurbaşkanı istediği her söylediği söz söyleyebilir mi?

Son yıllarda Cumhurbaşkanı’na hakaret suçlamasıyla insanlara açılan davaları işaret eden çok sayıda kişi ve kurum Erdoğan’ın “sürtük” telaffuzuna tepkiyle karşılık verdi ve “Erdoğan istediği her söylediği söz söyleyebilir mi?” sorusunu sordu.

Talman, buna “Hayır” karşılığını veriyor ve şöyle devam ediyor:

“Anayasa bunu düzenlemiş. Cumhurbaşkanı’nın bir suç işlemesi durumunda nelerin olabileceğini yönteme bağlamış. Cumhurbaşkanı’nın insanlara hakaret etmesi, ahlaken, vicdanen sağlıklı bir tavır mudur? Hayır. Üstelik bir devletin başı bu kişi. Hiç etik bir hal değil. Gezi olaylarını eleştirir yahut kınarsınızfakat Cumhurbaşkanı da olsanız kimseye hakaret etme imkanınız yoktur.”

BBC Yargıtay, “sürtük” tabirini hakaret olarak saydığı pek çok karar verdi.

Cumhurbaşkanı bir ceza davasında nasıl yargılanabilir?

Anayasa hukukçusu Atagün Mert Kejanlıoğlu, Cumhurbaşkanı’nın yargılanmasının Anayasa’nın 105. Hususuna göre mümkün olduğunu söylüyor.

Cumhurbaşkanı’nın yargılanma sürecini anlatan Kejanlıoğlu, Anayasa Mahkemesi’nin Meclis soruşturması üzerine bu yargılamayı Büyük Divan sıfatıyla yapılabildiğini belirtiyor.

Kejanlıoğlu’na göre, bunun için sürecin ilk adımında, TBMM üye tam sayısının (600) salt çoğunluğunun (301) Cumhurbaşkanı’nın bir suç işlediği savıyla vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebiliyor. TBMM’nin önergeyi en geç bir ay içinde görüşmesi gerekiyor.

Sonraki adımsa meclis üye tam sayısının beşte üçünün (360) bilinmeyen oyuyla soruşturma açılıp açılmayacağına karar vermesi.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, soruşturmayı TBMM’de oluşturulan bir komisyon yürütüyor.

Daha sonra ise soruşturma kurulunun raporu TBMM Genel Konseyi’nde görüşülüyor ve Meclis, üye tam sayısının üçte ikisinin (400) bâtın oyuyla Aziz Divana sevk kararı alabiliyor.

Bu durumda Şanlı Divan’daki yargılamanın üç ay içinde tamamlanması gerekiyor. Lakin bu sürede tamamlanamazsa bir sefere mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilmesi mümkün. Bu süre zarfında da yargılama kesin olarak tamamlanıyor.

Kejanlıoğlu, ayrıyeten Anayasa’ya göre Cumhurbaşkanı’nın görev mühleti bittikten sonra dahi görev mühleti içinde işlediği cürümlerden dolayı bu şekilde yargılanacağını söylüyor.

Anayasa’ya göre, Anayasa Mahkemesi’nin görev ve yetkisinin Cumhurbaşkanı’nı vazifesiyle ilgili kabahatlerden dolayı Şanlı Divan sıfatıyla yargılamak olduğunun altını çizen Kejanlıoğlu, “Burası çetrefilli ve görüş birliğinin olmadığı kısım” diyor ve bu noktada iki temel görüşün olduğunu şu sözlerle anlatıyor:

“Bir görüşe göre 105. Madde çok açık ve kapsayıcı, Anayasa Mahkemesi’ne tüm hataları kapsayan bir yetki veriyor, Cumhurbaşkanı o yüzden görev mühletince işlediği tüm kabahatlerden görevi boyunca ya da görevi bittikten sonra fakat Meclis soruşturması sonrası Anayasa Mahkemesi tarafından yargılanabilir. Her şey bu kadar kolay.

“Diğer görüş ise Anayasa’nın 148. Unsuru’nun özel nitelikte bir karar olduğunu iddia ediyor ve 105. Unsurdaki ‘bir suç’ tabirinin bu kararla yorumlanması gerektiğini söylüyor.”

Cumhurbaşkanı’nın dokunulmazlığı var mı?

İkinci görüşle Cumhurbaşkanı’nın yalnızca misyonuyla ilgili hatalardan Aziz Divan’da yargılanacağının altını çizen Kejanlıoğlu şöyle devam ediyor:

“Cumhurbaşkanı, misyonuyla ilgili olmayan, ferdî suçlarından dolayı ise herhangi bir vatandaş aynıi ceza mahkemelerinde Ceza Muhakamesi Kanunu uyarınca yargılanır. Bu durumda Cumhurbaşkanı’nın herhangi bir vatandaşa kıyasla sahip olduğu avantaj ise Anayasa’da açık karar olmamasına karşın milletvekillerii vazifede olduğu süre boyunca dokunulmazlıktan yararlanması.”

Lakin “dokunulmazlık” sıkıntısının Anayasa’daki karar yokluğu nedeniyle geçmişte tartışmalı bir husus olduğunu ifade eden Kejanlıoğlu, Yargıtay’ın 11’inci Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün Kayıp Trilyon davasıyla ilgili verdiği bir karara atıf yaparak, “Bu karar sonrası Cumhurbaşkanı’nın görev mühleti boyunca milletvekilleri dokunulmazlıktan yararlandığını söylemek mümkün” diyor.

Prof. Dr. Erdem, Büyük Divan pozisyonundaki Anayasa Mahkemesi’nin üyelerin birçoklarının aslında Cumhurbaşkanı’nın atadığı şahıslar olması, mevcut Meclis aritmetiği nedeniyle Cumhurbaşkanı’nın herhangi bir kabahatten ötürü yargılanabilmesini fiilen “imkansız” buluyor:

“Yeni Anayasal sistemde Cumhurbaşkanı neredeyse sokakta birini öldürse dahi, fiilen bir cezasızlık durumu ortaya çıkıyor, yargılanması mevcut Meclis yapısı içerisinde mümkün değil.”

  • Cumhurbaşkanlığı sisteminde yüksek yargı organlarının yapısı nasıl değişti?
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.